2006’da yürürlüğe giren Ulusal Tütün Kontrol Programı’nın genel çerçevesi hakkında bilgi verir misiniz?

Tütün kullanımı, çok yaygın bir bağımlılık çeşidi olmasının yanı sıra tütün dumanında bulunan maddelerin insan sağlığı üzerine yaptığı olumsuz etkiler nedeniyle dünyanın ve ülkemizin en önemli ve önlenebilir halk sağlığı sorunlarından biridir.

Sigara başta olmak üzere tütün kullanımı pek çok öldürücü hastalığın meydana gelmesine yol açmaktadır. Dünyada sigara kullanmaya bağlı hastalıklar sebebiyle yılda yaklaşık 5 milyon kişi, ülkemizde ise 100.000 kişi hayatını kaybetmektedir. Bu sayının 2030 yılına kadar dünyada yıllık 10 milyon kişiye yükseleceği tahmin edilmektedir.

2003 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından yayımlanan ve 2004 yılında ülkemizce de imzalanan “Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi” kapsamında yapılacak çalışmaların planlanması ve ülkemizde sigara tüketiminin kontrol altına alınarak vatandaş-larımızın ve özellikle gençlerimizin korunması amacıyla 2008–2012 yıllarını kapsayacak bir “ULUSAL TÜTÜN KONTROL PROGRAMI” hazırlanmıştır. Program; ilgili kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve üniversitelerin görüşleri alınmak suretiyle yaklaşık 130 uzmanın katılımı ile şekillendirilmiştir.

Program ile çocuklar ve gençler başta olmak üzere bireylerin sigara içmeye başlamalarının önlenmesi, sigara içenlerin bu davranışlarını bırakmalarının desteklenmesi, sigara dumanından pasif etkilenimin engellenmesi amaçlanmıştır.

Programın temel hedefi, 2012 yılına kadar ülkemizde 15 yaş üzerinde sigara içmeyenlerin oranını %80’in üzerine çıkarmak, 15 yaş altında ise %100’e yakın olmasını sağlamaktır.

Programın etkin bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve tütün kontrolü alanında yapılacak çalışmaları planlamak amacı ile Tütün Kontrolü Ulusal Komitesi kurulmuş olup düzenli aralıklarla toplanarak çalışmalarına devam etmektedir.

Tedbirlerin yürürlüğe girmesiyle sigara tüketimindeki azalmanın sağlık harcamalarını ne şekilde etkilemesi bekleniyor?

Tütün ya da sigara içiminin sağlığa olan zararları yanında ekonomiye olan zararları da azımsanmayacak boyuttadır. Türkiye’de sigaraya yılda ~ 20 milyar dolar harcanmaktadır. Sigara kaynaklı hastalıkların ülkemize yıllık maliyeti ise ~ 30 milyar dolardır. Bu alışkanlık sebebiyle oluşan doğrudan ve dolaylı ekonomik kayıpları eklediğimizde bu rakam daha da büyümektedir.

Tütün kontrolüne yönelik ülkemizde alınan tedbirler ile birlikte sigara satışlarında özellikle son aylarda ciddi düşüşler görülmektedir. Bu düşüşlerin önümüzdeki aylarda artarak devam edeceğini ummaktayız. Yani artık sigaraya daha az para harcanmaya başlanmıştır.

Sigara tüketimindeki azalma ile birlikte sigara kaynaklı hastalıklar da azalmaya başlayacak, bu hastalıklara harcanan para miktarları düşecektir. Bu sonuçlar tedbirlerin alınması ile birlikte hemen görülmemekte, bir müddet sonra ortaya çıkmaktadır. Devlet artık sigara kaynaklı hastalıklara harcadığı parayı başka hastalıklara ve koruyucu sağlığın geliş-tirilmesine harcayabilecektir.

Bundan sonra kitlelerin tütün kullanımını azaltmaya yönelik “%100 Dumansız Hava Sahası” gibi hangi tedbirler ya da eylemler gerçekleştirilecek?

%100 Dumansız Hava Sahası uygulaması halkımız tarafından ciddi anlamda destek görmüştür. Bu çalışmanın sağlık ve ekonomik etkileri yavaş yavaş hissedilecektir. Sigara ile mücadele devam eden bir süreçtir. Bu kapsamda tütün kontrolüne yönelik tedbirlerimiz önümüzdeki dönemde de çeşitli çalışma ve kampanyalarla devam edecektir.

Sigara paketleri üzerinde resimli uyarılar 2010 yılı başından itibaren kullanılmaya başlanacaktır. Dünya örnekleri bu tarz uygulamaların sigara içenleri caydırıcı özelliği olduğunu göstermiştir.

Sigara satış reyonlarının yeniden düzenlenmesine ilişkin çalışmalar TAPDK tarafından yapılmakta olup önümüzdeki günlerde faaliyete geçirilecektir. Bu sayede sigara paketleri özellikle çocuk ve gençlerin görebilecekleri alanlarda sergilenemeyecek, kapalı bölmelerde satışa sunulacaktır.

Özellikle çocukların bulunduğu özel araçlarda gönüllülük esasına dayalı olarak sigara tüketiminin engellenmesi, evlerde her odada sigara içilmemesi yönündeki bazı tavsiyeler ile başta çocuklarımız olmak üzere pasif etkilenimin daha da azaltılması düşünülebilir.

Sigara tüketen vatandaşların sigarayı bırakmalarına yardımcı olmak amacıyla çeşitli çalışmalarımız önümüzdeki günlerde yoğunluk kazanacaktır.