KAN-QUIT, nikotin bağımlılığı tedavisinin hastalık yönetimi yaklaşımıyla, birinci basamak sağlık merkezlerinde uygulanabilir olduğunu göstermiştir. Katılımcıların programa yönlenmesi sağlanarak, belirli periyotlarla telefon danışmanlığı, ilaçla tedavi ve doktor geri bildirimleri kullanılmıştır.

Sigara içmek genellikle gönüllü yapılan bir sosyal davranış olarak algılansa da, nikotin bağımlılığı, kronik bir hastalık olarak karakterize edilmektedir. Doktorların, muayene sırasında hastalarının sigara bırakmalarına yönelik kısa tavsiyelerde bulunmaları bireysel davranışı etkilemektedir ancak hastalık yönetimi yaklaşımıyla uygulanan bir programda bu süreç rutin takip, sürekli danışmanlık ve rehber materyal gerektirmektedir. Ayrıca bu uygulama sürecinde hastanın hizmet gereksinimleri ve zamanla değişen sağlık ihtiyaçları belirlenmeli, tedavinin en iyi yöntemleri seçilmeli, hastanın davranış şekillerindeki değişiklikler için önlemler alınmalıdır. Bu sürecin takip ve koordinasyonunu sağlamak ve etkinliği kanıtlanmış hizmeti uygulamak üzere danışmanlar bulundurmak gereklidir.

KAN-QUIT, Kansas eyaletinde gerçekleştirilen, sigara bıraktırmaya yönelik hastalık yönetimi anlayışıyla tasarlanmış bir programdır. Sağlığa erişimi düşük ve sigara içme oranı yüksek olan kırsal kesime ulaşmak üzere birinci basamak sağlık hizmetleri çerçevesinde uygulanmış ve tüm prosedür Kansas Üniversitesi Tıp Merkezi (KUMC) tarafından denetlenmiş ve onaylanmıştır.

Katılımcılar:

Yaşları en az 18 olan ve 25–30 gün süreyle günde en az 10 adet sigara içen katılımcılar elli farklı birinci basamak sağlık merkezinden seçilmiş ve sigara bırakmaya hazır olma statüleri seçim kriteri olarak kabul edilmemiştir.

Model:

Çalışma, basit randomizasyon yöntemiyle oluş-turulan 3 grupta 6 aylık periyotlarla 24 ay süresince yürütülmüştür.

1. Grup: Karşılaştırma Grubu (KG): Her 6 ayda sağlık eğitimi hakkında eğitici mektuplar gönderilmiş ve ücretsiz nikotin bağımlılığı tedavisi önerisinde bulunulmuştur.

2. Grup: Düşük Seviye Hastalık Yönetimi Grubu (DSHYG): KG uygulamaları ve düşük seviyede hastalık yönetimi programı yani her 6 aylık periyotta iki telefon rehberliği uygulanmış ve ilerleme içerikli doktor raporu iletilmiştir.

3. Grup: Yüksek Seviye Hastalık Yönetimi Grubu (YSHYG): KG uygulamaları ve yüksek seviyede hastalık yönetimi programı yani her 6 aylık periyotta altı telefon rehberliği uygulanmış ve ilerleme içerikli doktor raporu iletilmiştir.

Uygulama:

Sağlık Eğitimi: Sigara bırakmayı teşvik edici bir hediye, hoş geldiniz mektubu, nikotin bağımlılığı tedavisi kullanımına ilişkin bilgiler ve sigara bırakma bilgileri içeren iki broşür; You can quit smoking (USDHHS) ve When smokers quit (Ame-rican Cancer Society)

İlaçla Tedavi: İlaçla tedavi önerilmesi. Bu tedavinin uygulanmasını kabul eden kişilere çalışma personelini ücretsiz arayabilecekleri telefon numaraları ve kullanmak istedikleri yöntem hakkında bilgi sağlanması.

Telefon ile danışmanlık: Telefon danışmanları için kapsamlı bir eğitim ve tüm konuşmaların kayıt altına alınması.

Rapor: İlk motivasyon görüşmesinden sonra her 6 aylık dönemde (düşük ve yüksek yoğunlukta hastalık yönetimi katılımcıları için) ve son motivasyon görüşmesinden sonra (sadece yüksek yoğunlukta hastalık yönetimi katılımcıları için) ilerleme raporu gönderilmesi.

Ölçüm:

Değerlendirme ana hatlarıyla; yaş, cinsiyet, ırk, yıllık gelir, eğitim seviyesi, iş durumu, medeni hali, günde kaç adet sigara içildiği, kaç kere bırakma girişiminde bulunulduğu, en uzun bırakma süresi, daha önce denenmiş tedavi yöntemleri, sigarayı bırakma istekliliği, nikotin bağımlılığının hangi seviyede olduğu (Fagerström testiyle), programa verilen önem ve sigarayı bırakma inancı (Onlu Likert ölçeğiyle), programa başlamadan önceki bir sene içinde kaç kere düzenli doktora gidildiği, doktorun diyabet, hipertansiyon, yüksek kolesterol, kalp rahatsızlığı, kronik akciğer hastalığı, kanser ya da depresyon gibi hastalıların teşhislerini koyup koymadığı, ailenin ve arkadaşların sigara içme oranları, cesaretlendirmeleri ve katılımcıların yaşadıkları bölge kategorilerine göre belirlenmiştir.

Birincil ölçümler, kümülatif etkiyi ölçmek için 24 ayın sonunda katılımcının hiç sigara içmediği 7 günlük sürelerdeki nokta prevelansına dayanarak; ikincil ölçümler katılımcının 6., 12. ve 18. aylardaki hiç sigara içmediğini bireysel raporladığı nokta prevelansına dayanarak; 12., 18. ve 24. aylarda sürekli uzak durma süresine dayanarak; 12. ve 24. aylarda biyokimyasal yöntemlerle kanıtlanan sigara bırakma durumuna dayanarak ve 6., 12., 18. ve 24. aylarda kaç kere sigarayı bırakma girişimde bulunduğuna ve bırakmaya ne kadar istekli olduğuna dayanarak değerlendirilmek üzere tasarlanmıştır. Diğer değerlendirme odakları ise her altı aylık dönemde, ilaçla tedavinin, telefon danışmanlığının ve doktorla yapılan görüşmelerin sonuçlarıdır. Son olarak, bu çalışmadaki uygulama dalları için maliyet etkinlik analizinin yapılması planlanmaktadır.

Çalışma, kriterlere uygun 750 kişi ile yürütülmüştür.